Over zingeving en psychiatrie

Op vrijdag 15 juni 2018 sprak Frank de Mink over zingeving en psychiatrie in het HB-café van Alkmaar. Zingeving en psychiatrie? Dat is niet een combinatie die je veel ziet. En dat is precies waarom Frank zich daar sterk voor maakt!

Frank de Mink is opgeleid als fysicus, heeft gewerkt als geestelijk raadsman en is onderwijskundig onderlegd. Met hoogbegaafdheid is hij bezig sinds 1995, voor ouders, voor voortgezet en hoger onderwijs, voor HB-volwassenen en bijscholing van professionals.

In dat werk merkte hij dat de kenmerken van hoogbegaafdheid nog wel eens verkeerd kunnen worden opgevat. Bijvoorbeeld, omdat je zowel het werk kunt doen van je leidinggevende als dat van de mensen die aan jou rapporteren. En dat kan bedreigend overkomen bij collega’s. Of omdat overgevoelig zijn in een niet passende omgeving kan leiden tot depressie. Om maar twee voorbeelden te noemen.

Designed by Dooder / Freepik

Dat gaat soms zover dat je als hoogbegaafde een psychiatrische diagnose krijgt. Van ADHD of autisme bijvoorbeeld. Voor Frank reden om zich hier in te verdiepen, voorlichting te geven over dat risico en recent vervolgens vooral de nadruk te leggen op de waarde van afwijkende talenten.

‘Normaal is het gemiddelde van alle afwijkingen’

Het risico op misdiagnoses is volgens Frank ingebouwd in het psychiatrische systeem. Dat gaat immers uit van ‘normaal gedrag’. Gedraag je je anders, dan gaat dat als snel voor een afwijking door. ADHD, ADD en depressie zijn niet anders dan gedragingen die van die norm afwijken. Beoordeeld op basis van soms suggestieve vragenlijsten en vooringenomen professionals.

Want de klassieke psychiatrie ziet afwijkingen als ziekten, die alleen kunnen – nee, moeten! –worden gediagnosticeerd en behandeld door een professional. Medicijnen worden  als oplossing gezien. Gepromoot door een machtige lobby van farmaceutische bedrijven.

Frank herhaalde een beroemd experiment (Rosenhan, 1973) dat aantoonde dat vage klachten van gezonde mensen door professionals veel te snel worden geïnterpreteerd als zware psychische aandoeningen. Hij meldde zichzelf bij een GGZ-instelling en deed zijn verhaal. Het leverde hem het stempel ADHD op en een behandeling met medicijnen.

Zo’n diagnose kan voor een patiënt als bevrijding voelen, omdat ze veel problemen uit het verleden verklaart. Maar het kan ook leiden tot een verregaande vorm van identificatie. Het kan een excuus worden: ‘Ik ben nu eenmaal druk; ik heb ADHD!’ Sommige bezoekers van ons HB-café herkenden deze gevoelens van opluchting en identificatie. Anderen Zeiden er juist onzeker van te worden. Ze gingen zich slachtoffer voelen, gingen er naar leven of projecteerden hun diagnose op de mensen om zich heen.

Voor hoogbegaafden bestaat daarnaast nog het risico, dat hun speciale kenmerken worden verward met een stoornis. Juist in die gevallen wordt een diagnose een eindpunt, een stigma – in plaats van de start van een proces naar een gelukkiger bestaan.

Zingeving

Frank voelt zich meer aangetrokken tot de standpunten van Jim van Os, de denkbeelden van Viktor Frankl en de theorie van de positieve desintegratie van Dabrowski. Een centraal begrip in het werk van deze drie is zin of zingeving.

Het begrip zingeving ontleent Frank aan Viktor Frankl. Het is een gedrag of een vermogen, dat waardevol is, anderen helpt, de wereld beter maakt en uniek is. Helaas kan het zijn, dat zingeving voor anderen vreemd lijkt, nieuw is of zo complex is, dat ze niet gemakkelijk uit te leggen is. En dus niet begrepen wordt.

Jim van Os richt zich ‘op het bevorderen van weerbaarheid bij psychisch lijden en op betere organisatie van de zorg, in samenwerking met patiënten en betrokkenen.’ Sleutelbegrippen in zijn werk zijn ‘verbinding, weerbaarheidsbevordering, zelfmanagement, het belang van taal en concepten, en persoonlijk herstel.’

“Als je goed ging doorvragen en luisteren naar de mensen die het zelf hadden meegemaakt, en als je goed kijkt naar wat de wetenschap erover zegt, dan kwam je er op uit dat de labels, namen en criteria die mensen leren in de opleiding, een soort cultuur vormen die weliswaar zekerheid lijkt te bieden voor de professional, maar helemaal niet matcht met de ervaringen van mensen en hoe het met ze gaat.”

(Jim van Os op https://www.psychosenet.nl/jim-os-hoop-vertrouwen-herstel/)

Designed by Freepik

Dabrowski tenslotte argumenteert in zijn theorie van positieve desintegratie hoe de ontwikkeling tot een persoonlijkheid kan verlopen. Die groei gaat vaak gepaard met gevoelens van crisis. Maar zulke angst en depressie zijn geen aandoening, maar het teken van de grote ontwikkelingsmogelijkheden die je hebt!

De denkbeelden van Frankl, Van Os en Darbowski komen weinig overeen met die van de experts die in ziekten of afwijkingen denken en gericht zijn op het wegnemen van klachten of lijden. Net als Frankl, Van Os en Dabrowski pleit Frank voor meer eigen regie, het gebruik van eigen kracht voor herstel en het zoeken naar zinvolle doelen gegeven de uitdagingen die je hebt.

Belangrijke boodschappen

Dus had Frank een paar belangrijke boodschappen voor de bezoekers aan ons HB-café. In de eerste plaats is het van belang te weten hoe de klassieke psychiatrie werkt. Door daarvan afstand te nemen kijk je anders naar de diagnose waarmee je de deur uit liep. En wordt je je bewust met wat die diagnose met jou heeft gedaan.

Had je al het idee dat je hoogbegaafd bent? Ga dan na, waarom je de psychiatrie raadpleegde. Heb je achteraf het idee de goede adviseur te hebben gekozen? Heeft hij of zij goed stil gestaan bij jouw persoonlijke omstandigheden? Kent hij of zij de kenmerken van hoogbegaafdheid? Overweeg een second opinion en kies daarvoor iemand die hoogbegaafdheid kent. En wacht daar vooral niet te lang mee. Komt daar een heel andere analyse uit? Ga daarmee dan terug naar de psychiatrie en zoek samen naar een andere interpretatie van je vermogens en gedrag.

Veel belangrijker nog is de stap die je daarna doet, diagnose of niet. Het is vooral van belang te kijken naar je talenten en die als kracht te zien. Hoe ‘abnormaal’ die soms lijken, voor anderen en voor jezelf. Zet die vervolgens in voor werk wat jij belangrijk vindt!

Dit alles betekent natuurlijk ook weer niet dat een psychiatrische diagnose altijd onjuist of schadelijk zijn. Frank roept vooral op kritisch te zijn op wat anderen over jou zeggen en na te gaan of een stempel terecht en behulpzaam is. En vervolgens een pad te kiezen dat leidt tot een betekenisvol leven.

De herstelbeweging biedt volgens hem vaak een goed een alternatief voor het beeld dat afwijkend gedrag een ziekte als oorzaak heeft en symptomen met medicijnen moeten worden bestreden. Haar filosofie is dat praten over je ‘aandoening’ helpt er je eigen verhaal te maken en deze een zinvolle plek in je eigen leven te geven.

Zelf is Frank daarin een lichtend voorbeeld. Met passie verdiept hij zich in het onderwerp en deelt hij de inzichten die hij daarbij opdeed. Op ons toneel deelde hij zijn verhaal en ideeën. En hij deed dat zo energiek en bevlogen dat we deze avond niet snel zullen vergeten!

Frank de Mink studeerde natuurkunde, biofysica, onderwijskunde, filosofie en geestelijke verzorging. Hij werkte wetenschappers die hij hielp met hun onderwijs, met hun dissertatie, met hun loopbaan, en met hun creativiteit. Nu ondersteunt hij hoogopgeleiden en hoogbegaafden die geblokkeerd zijn, zo, dat ze hun talenten inzetten voor de verbetering van de wereld.


https://www.frankdemink.nl/

Een HB-Café is een informele bijeenkomst waar mensen bij elkaar komen om hun kennis over, en inzicht in hoogbegaafdheid bij volwassenen te vergroten, en daar met andere belangstellenden in een ongedwongen sfeer over te kunnen praten.

HB-café’s zijn een intiatief van het Insituut Hoogbegaafdheid Volwassenen (IHBV), Het IHBV is een kennis-, project- en netwerkorganisatie die het leefklimaat van hoogbegaafde volwassenen wil verbeteren. Wij organiseren HB-café Alkmaar sinds februari 2017.

Meer informatie op https://ihbv.nl/.

De afbeeldingen van de dokter en het citaat komen van Freepik.com.

 

Hoogbegaafdheid en coaching: vergeet innovatie niet!

Beste Adrienne,

Vandaag las ik je oproep op LinkedIn:

‘Beste netwerk; ik help met veel plezier hoogbegaafden (en hsp’ers) met het beter begrijpen van zichzelf, het creëren van een leven met plezier en voldoening en met het vinden van passend werk. Ik zie helaas dat er veel hoogbegaafden op een plek zitten die niet past bij hun kwaliteiten en dat ze veel beter tot hun recht zouden komen door iets te doen wat in het verlengde ligt van wie zij zijn. Ik zie veel hoogbegaafden terugkerend vastlopen in werk en ik weet dat en hoe het anders kan. Net als dat ik weet dat er veel bedrijven zijn met budgetten voor opleiding, persoonlijke ontwikkeling en outplacement die juist hiervoor ingezet kunnen worden; zodat hoogbegaafden beter begrijpen wat zij nodig hebben om optimaal te presteren op werk gebied of nieuw werk kunnen vinden wat echt bij hun past. Ik zou daarom graag samenwerkingen aan willen gaan met bedrijven zodat mijn coaching toegankelijker wordt gemaakt voor mensen die hier enorm veel baat bij gaan hebben. Wie kan mij daarbij helpen? Wie heeft helpende connecties? Wie heeft tips? ‘

Je doet mooi en belangrijk werk (weet ik uit eigen ervaring – overigens bij een andere coach). Misschien kan ik jou helpen met de volgende antwoorden op jouw vraag.

Ik doe dat op mijn blog, omdat mijn antwoord veel te lang is voor een reactie op LinkedIn (dat stopt bij 1.250). En een beetje omdat het antwoord ook voor mijn eigen lezers van belang is.

Persoonlijke ontwikkeling, verzuim, ontslag

Voor de hand ligt bedrijven te benaderen via de ingang van de afdeling HR of P&O, een adviseur leren & ontwikkelen, een verzuimcoördinator of iemand van het mobiliteitscentrum als dat er is.

Door in te zetten op persoonlijke coaching en begeleiding is er direct meerwaarde voor de hoogbegaafde zelf.

Maar wat is het voordeel voor het bedrijf dan? Bijvoorbeeld:

  • het verbreden van het palet voor leren en ontwikkelen, waardoor de hoogbegaafde nieuwe kennis en ervaring opdoet en daarmee motivatie en bagage voor een nieuwe functie;
  • zo’n nieuwe uitdaging leidt waarschijnlijk tot het vergroten van de medewerkertevredenheid en voorkomt uitstroom (heel belangrijk in de huidige arbeidsmarkt);
  • het voorkomen of beperken van burnout (bore out!) en daarmee de kosten van uitval of misschien wel ontslag (bij conflicten).

Deze voordelen zijn al groot. Dus er zijn vast mensen die dit reden genoeg vinden om hierover met je in gesprek te gaan.

Dat zijn wel de mensen die wat verder kijken dan de mainstream HR-instrumenten. Misschien is het beste nog op zoek te gaan naar hoogbegaafden in dit vakgebied, want die doen dat vast en begrijpen je waarde beter.

Ik heb wel een paar mensen in mijn netwerk die werken in HRM en introduceer je graag als je een specifiek contact wilt ontmoeten (zie mijn profiel).

Maar ik heb nog een andere invalshoek.

Innovatie

Vorig jaar deed ik onderzoek naar het innovatief werkgedrag van hoogbegaafden. De persoonlijke kenmerken die je veel bij hoogbegaafden ziet, lijken op de succesfactoren voor innovatie die uit onderzoek naar boven zijn gekomen.

In mijn onderzoek sprak ik ook met hoogbegaafden die een belangrijke rol spelen in innovatie, in allerlei verschillende vormen. Effectief zijn in innoveren vraagt overigens ook wat van de structuren waarin we werken, de psychologische veiligheid en de ondersteuning door de leidinggevende (om maar een paar factoren te noemen).

En dat zijn trouwens weer geen factoren die alleen voor hoogbegaafden opgaan. En daarbij komt ook nog eens, dat de ene hoogbegaafde de andere niet is.

Wat ik voor nu even wil zeggen is dit: als bedrijven sneller willen innoveren en daarbij al het talent dat ze in huis hebben willen kennen en optimaal inzetten, kunnen ze vaak veel effectiever gebruik maken van hun potentieel hoogbegaafden.

Voor deze boodschap kun je bij HR/P&O aan het goede adres zijn, namelijk als van daaruit ook organisatie-ontwikkeling wordt gestuurd of ondersteund. en zeker als daarin het vergroten van het innovatievermogen een doelstelling is.

Dat is echter niet zo vaak het geval (is mijn ervaring). Of alleen op papier, of in de hoofden van HR zelf.

Dus is vaak een veel betere ingang de ondernemer, bestuurder of manager die zijn bedrijf een stap verder wil brengen, innovatie als strategisch ziet en ambitieus is in het versnellen daarvan.

Ken je zelf zulke personen? Dan zou ik die bellen en deze invalshoek toevoegen.

Je beste ingang is misschien nog wel je eigen cliënt die je al een stap verder hebt geholpen en nu op zo’n positie zit.

Meer informatie

Je merkt, 1.250 tekens zijn niet voldoende – en ook in deze wat langere reactie kan ik nog maar een beperkt aantal factoren noemen.

Daarom als afsluiting wat verwijzingen naar meer informatie en een aanbod.

Als je meer zou willen weten van mijn onderzoek, dan verwijs ik je naar het verslag van mijn presentatie in het HB-Café Alkmaar vorig jaar. Daar vind je ook de link naar mijn onderzoeksrapport.

Als je het interessant en leuk vindt deze presentatie zelf nog eens bij te wonen, dan zou je 6 april a.s. alvast in je agenda kunnen zetten. Er is dan een interactieve presentatie over dit onderwerp gepland in het HB-Café Delft.

Binnenkort verschijnt ook meer informatie over dit onderzoek op deze blog en de website van het IHBV.

En tenslotte: ons werk heeft veel raakvlakken. Als je het nuttig en leuk vindt daar eens over door te praten, dan nodig ik je uit me te bellen – mijn gegevens staan in mijn profiel.

Veel succes!

Hoe dan ook, ik wens je veel succes met je goede werk!