In 7 stappen je overtuigingen overwinnen die je eigen ontwikkeling in de weg zitten | HB en ondernemen Challenge | Opdracht 2

Samenvatting:

  • Bij je ontwikkeling als mens en/of ondernemer kunnen je eigen overtuigingen je danig in de weg zitten.
  • Hoe kun je die overwinnen? Door te ervaren dat ze niet kloppen.
  • In dit artikel beschrijf ik hoe je in zes stappen een experiment kunt opzetten, uitvoeren en evalueren om er afscheid van te nemen.
  • Dit artikel is onderdeel van de HB en ondernemen challenge. Het is zo relevant dat ik het hier met al mijn lezers deel.

Inleiding

Op 12 maart jl. gaf ik een workshop HB* en ondernemen. Nieuwe kennis en de uitwisseling met de andere HB-ers die mee doen, worden in zo’n workshop altijd erg op prijs gesteld. Maar je hebt er pas echt iets aan die kennis als je er iets mee DOET.

Eén van de dingen die ik in de workshop behandel is dat je eigen overtuigingen je persoonlijke ontwikkeling danig in de weg kunnen zitten. Je wilt dingen anders doen, bijleren, maar je doet het niet. Hoe komt dat? En misschien nog wel meer: wat kan ik doen om dat te doorbreken.

In dit artikel beschrijf ik hoe je in 7 stappen zulke overtuigingen kunt blootleggen en kunt veranderen. Daarvoor heb ik ook stappenplannetje gemaakt dat je onder aan het artikel kunt downloaden.

De workshop

In mijn workshop HB* en ondernemen vertel ik het een en ander over (wetenschappelijk onderzoek naar) ondernemen en HB: wat is het, wat zijn persoonlijke factoren die ermee samenhangen en vooral: welke overeenkomsten en verschillen zie je daarin. Vervolgens vraag ik deelnemers na te gaan hoe dat bij hen zelf zit (iedereen is uniek niet waar) en daarover met elkaar in gesprek te gaan.

Deze workshop gaf ik op 12 maart jl. en had ik vrij snel hierna nog een paar keer willen geven op verschillende plekken in het land. Binnenkort plan ik mijn eerste online versie en maakt de plaats niet meer uit. Heb je interesse en je nog niet ingeschreven voor mijn nieuws over HB en ondernemen? Laat het me weten en ik zet je op mijn emaillijst.

Een dagdeel kan je leven veranderen. Maar meestal doet het dat niet. Omdat je met de kennis die je hebt opgedaan wel iets moet DOEN. Dat is een deel van mijn boodschap. En daarom deed ik het aanbod elke week aan de hand van een opdracht concreet aan de slag te gaan en daarop over een paar weken samen terug te kijken.

Dit is de tweede opdracht die ik je als deelnemer van de challenge wil laten ervaren. Ik zet hem op deze blog, omdat hij ook prima kan werken als je niet aan de workshop hebt meegedaan.

Leren is afleren

In de praktijk ben je vaak zelf de grootste blokkade voor je ontwikkeling. Het blijkt ook uit onderzoek naar innovatie: vakkennis – en dus wat je weet over hoe dingen werken – heb je nodig om te vernieuwen, maar het blokkeert ook het kijken naar rigoureus andere oplossingen voor problemen die je ziet.

Die ga je alleen zien als je ter discussie stelt wat je altijd voor waar hebt aangenomen. Leren begint met afleren.

Als HB*-er ben jij daarin niet anders dan de mensen om je heen. Sterker nog: misschien heb jij wel meer last van overtuigingen die je in je ontwikkeling belemmeren dan anderen!

Tessa Kieboom en Katleen Venderickx ontdekten 11 blokkades die je bij veel HB*-ers terug ziet. Een aantal daarvan hebben te maken met onderliggende overtuigingen – over hoe je jezelf ziet ten opzichte van anderen, over je verwachting hoe snel je iets onder knie hebt of de neiging tot perfectie bijvoorbeeld.

Kieboom en Venderickx beschrijven deze blokkades – ze noemen ze embodio’s – in hun boek Meer dan intelligent, dat ik onlangs besprak. Je leest mijn boekbespreking hier.

Experimenteren

Experimenteren kan je veel opleveren. Wie daar mooi over vertelde is David*, die ik een paar jaar geleden sprak in het kader van mijn onderzoek naar het innovatieve werkgedrag van hoogbegaafden. David is als ondernemer actief in de auto-elektronica, verhuurt bedrijfspanden en ontwikkelt en geeft gedragstrainingen. Als jongste van drie broers was hij degenen die altijd vragen stelde, maar van zijn ouders weinig antwoorden kreeg. Hij voelde zich toen nogal alleen en onbegrepen (en dat is eigenlijk nooit wezenlijk veranderd).

Wat hij ook zag was dat sociale vaardigheden een sleutelfactor zijn voor zakelijk succes. Hij is veel gaan lezen over menselijke interactie en communicatie. Bij nieuwe inzichten bedacht hij dan steeds: op wie kan ik het uitproberen? Zo heeft hij ervaren dat veel van die technieken kunnen werken. Wanneer ze kunnen werken, in welke omstandigheden is hem ook steeds duidelijker geworden. Hij weet dat, omdat het is verankerd in zijn gedrag – ook onbewust. (En in de tussentijd is hij zelfbewust genoeg om daar beschouwend over de vertellen.)

Dat klinkt als een truc, misschien wel een beetje manipulatief ook. Hoe zouden mensen in zijn omgeving dat ervaren? Ik weet dat niet van iedereen in zijn omgeving natuurlijk. Maar ik had het geluk dat ik ook Dick interviewde, die David zakelijk heeft leren kennen en met wie hij nu in meerdere van David’s bedrijven samenwerkt. Dick zei over die sociale vaardigheden van David dit:

‘Ja, [David is] echt een mensenmens. [-] Zet hem in een groep en hij [praat] tegen iedereen. [-] Ik denk dat hij bij de meeste gezelschappen goed tevoorschijn komt’.  

Rejection Therapy

Een ander heel mooi voorbeeld van ervaren hoe het is, als je de confrontatie met je eigen blokkades aangaat, heeft Jia Jiang laten zien. Deze jonge, Amerikaanse entrepreneur vond het moeilijk telkens opnieuw op mensen af te stappen met een zakelijk voorstel en dan ‘nee’ te horen. Om zijn weerstand tegen afwijzing te versterken deed hij 100 dagen lang mensen die meest onmogelijke verzoeken, rekenend op een negatieve reactie.

Hij kreeg inderdaad regelmatig ‘nee’ te horen. Maar als dat het geval was ontstond er ook vaak een gesprek. Over zijn experiment. Of over heel andere dingen. Nog opvallender was het dat veel mensen gewoon ‘ja’ zeiden op zijn onzinnige verzoek. Of dat er een gesprek ontstond dat leidde tot meer begrip en alsnog een ja.

De filmpjes zijn bovendien soms hilarisch, vaak heel mooi en soms ook gewoon ondubbelzinnig pijnlijk. Heel inspirerend als je zelf aan het experimenteren bent. Een van de mooiste is deze, waarin hij Jacky van de plaatselijke vestiging van Crispy Cream vraagt van doughnuts de Olympische ringen te maken. Het was zijn derde uitdaging en die ging viral. (De reeks van filmpjes is ook heel goede feel good televisie – voor als je door Netflix heen bent of gewoon ’s wat anders wil.)

7 stappen

Nu kom ik bij de zeven stappen om zelf te analyseren welke veronderstellingen je ontwikkelingen blokkeren en te ervaren dat het eigenlijk anders zit. (Verderop in dit artikel vind je een format om daarbij te gebruiken, als je wilt.)

De eerste vier stappen vormen een analyse.

Stap 1. Stel je doel vast. Je begint met het doel wat je je hebt gesteld en wat je blijkbaar nog even niet zo goed lukt. Denk dan met name aan ontwikkel- of verbeterdoelen.

Stap 2. Ga na welk gedrag dat verbeterdoel tegenwerkt. Wat doe je niet of anders wat je wel zou moeten doen?

Stap 3. Ga na wat je verborgen concurrerende waarden zijn. Je maakt je zorgen over iets en dat is de achterliggende oorzaak van je gedrag bij stap 2. Welke zorgen zijn dat? Wat als ze uitkomen? Ten koste van welke onderliggende waarde zou dat gaan? Hier ligt je persoonlijke risico om te veranderen!

Stap 4. Wat is (zijn) je grote overtuiging(en) die daaronder liggen? Blijkbaar denk je dat het gedrag dat je dichter bij je verbeterdoel brengt ten koste gaat van iets anders dat belangrijk voor je is. Hoe ligt dat verband volgens jou?

Een voorbeeld

Misschien een eenvoudig voorbeeld van één van mijn experimenten om dit te illustreren.

Het is sinds 2000 dat ik zelfstandig werk. Dat heb ik alleen bij uitzondering gedaan via bureaus. Mijn eigen netwerk was blijkbaar goed genoeg om telkens een nieuwe opdracht te acquireren. Daarvan had ik er ook niet zoveel nodig trouwens. Ze waren altijd minimaal voor enkele dagen in de week en duurden vaak een half jaar of langer.

Maar dan kwam altijd dat moment dat ik moest gaan bellen en koffie drinken om een nieuwe klus te krijgen (let op de taal – die helpt al niet – maar zo zat het in mijn hoofd …). Een paar jaar geleden ben ik daar ’s nader naar gaan kijken. Waarom vond ik dat toch zo vervelend?

Ik keek terug op de periode dat ik zelf manager was en regelmatig verkopers aan de telefoon kreeg. Dat kostte me tijd en ik voelde vaak hoe aangeleerd de vragen waren. (En hoe manipulatief ook en hoe onecht.) Toch vond ik het nooit gemakkelijk die gesprekken af te breken of nee te zeggen op een voorstel.

Mijn strategie daarin was uiteindelijk geen telefoontjes meer aan te nemen. Maar ik belde in de regel wel terug, deelde mijn positie en probeerde tot een gesprek te komen waar toegevoegde waarde van samenwerking zou kunnen zitten. Dat werkte vaak goed, maar leverde ook dramatisch moeizame gesprekken op met mensen die het script niet konden loslaten.

En nu moest ik als zelfstandige zelf gaan bellen. Met in mijn achterhoofd de gedachte dat ik mensen lastig val, dat ze heel goed weten waarvoor ik bel, dat ze daar helemaal geen belang bij hebben. Dat botste nogal met waarden als harmonie en oprechtheid. Dat conflict was geen fijne basis om contact te zoeken.

En daar kwam ik achter door – heel eerlijk naar mezelf toe – die vier stappen te doorlopen.

Testen en leren

Met het weten van de onderliggende veronderstellingen (‘ik val mensen lastig’, ‘ik verspil hun tijd’) en de waarden die daaraan gekoppeld zijn (harmonie en oprechtheid) zijn de blokkades nog niet weggenomen. Daarvoor zijn twee extra stappen nodig:

Stap 5. Ontwerp een experiment waarmee je test of de veronderstellingen die de blokkade vormen voor het bereiken van je verbeterdoelen waar zijn.

  • Wat is de hypothese?
  • Wat ga je doen, hoe ga je bepalen of je hypothese waar is?
  • Welke data ga je verzamelen? Objectieve gegevens, maar vergeet ook je eigen gevoel niet.
  • Wat zouden die data zeggen over je hypothese?
  • Hoe ga je dat evalueren?

Wetenschappelijk gezien is het vooral waardevol om de hypothese zo te stellen dat zij met één geval naar de prullenbak kan. Denk je dat iets altijd waar is? Zoek dan één geval waarin het niet zo is en je hebt je overtuiging gebroken.

Stap 6. Voer het experiment uit. Probeer qua gedrag iets heel anders uit (zoals je in je ontwerp hebt opgeschreven). Kijk hoe daarop gereageerd wordt. En houd bij wat de resultaten zijn. Vraag eventueel anderen in je omgeving wat ze daaraan opviel.

Stap 7. Evalueer de uitkomsten zorgvuldig. Met de data in je hand kun je zoeken naar verklaringen voor de reacties die je kreeg en de resultaten die je behaalde. Zoek dan niet op de bekende plekken alleen. Kijk vooral naar interpretaties die aantonen dat je het daarvoor helemaal mis had.

Bij de zeven stappen van deze techniek heb ik een format gemaakt dat je hier kunt downloaden.

De uitkomsten

Weer even terug naar mijn voorbeeld voor de laatste drie stappen. Om na te gaan of mijn veronderstelling over het bellen van mensen juist was ontwierp ik het volgende experiment:

  • Maak een lijst van mensen van wie je zeker weet dat jullie in het verleden goed hebben samengewerkt, vooral omdat er ook op het persoonlijke niveau een klik was.
  • Benader elk van hen via email of LinkedIn met de vraag hoe het met haar (of hem) is en of ze zin heeft om binnenkort bij te praten. (Ik kies niet voor bellen, omdat je mensen dan de gelegenheid geeft op een passend moment te reageren. Dat vind ik zelf ook prettiger. Bovendien is mijn ervaring dat je in ongeveer drie kwart van de gevallen voice mail krijgt.)
  • Als je niets hoort stuur je nog twee keer een reminder, waarbij je verwijst naar het verzoek daarvoor en opnieuw het voorstel doet af te spreken.
  • Geef bij het derde bericht aan dat dit het laatste bericht is dat ze voorlopig van je ontvangt, omdat je haar niet wil ‘stalken’.
  • Mensen die reageren op het tweede of derde bericht vraag ik in het gesprek wat daarop volgt, wat ze vinden van deze manier van contact houden.
  • Met mensen die positief reageren drink ik een kop koffie. We wisselen uit hoe het gaat. Ik vertel waarmee ik bezig ben. En geef het aan als ik ergens bij denk te kunnen en willen helpen.

Het mooie aan deze opzet was dat mijn veronderstellingen heel gemakkelijk te falsifiëren waren: al is er maar één persoon die koffie met me gaat drinken, is het duidelijk dat wat ik denk niet waar is. (Dat zegt natuurlijk niet dat het altijd waar is, maar er is dan reden genoeg om op deze respectvolle manier manier mensen te blijven benaderen.)

ONWAAR

Wat zijn zoal de uitkomsten van dit experiment? Ik formuleer ze even in het algemeen, omdat ik deze procedure inmiddels vaker toepas. Zo heb ik ze bijvoorbeeld ook gebruikt voor het verzamelen van deelnemers aan mijn marktonderzoek naar innovatiecoaching en heel recent de expertopinies over HB en ondernemen. Mijn bevindingen:

  • Er zijn altijd een paar mensen die direct enthousiast reageren. Je eerste afspraken zijn dan binnen. En belangrijker: de hypothese is ONWAAR.
  • Er zijn vaak een paar mensen die via mail reageren, dat ze nu geen interesse hebben, druk zijn of als expert niets aan het onderzoek kunnen bijdragen. Heel fijn en respectvol. Zo blijft de deur open voor een zinvol volgend verzoek. Zo reageer je niet als je het tijdverspilling vindt. De hypothese is ONWAAR.
  • Lang niet iedereen reageert direct, maar er zullen altijd mensen reageren op de tweede of derde oproep. Omdat ze dan net wel tijd hebben. Ook dat maakt duidelijk: de hypothese is ONWAAR.
  • Bij de meeste verzoeken komt het ook voor dat mensen helemaal niet reageren. Die schrap ik voor nu van de lijst en ik sta er niet teveel meer bij stil. (Niet voor eeuwig. Mensen ontwikkelen zich persoonlijk en veranderen van baan, waardoor ze soms juist weer open staan voor een gesprek. Laat de deur open, zou ik zeggen.)
  • Mensen die ik een tweede of derde bericht stuurde en uiteindelijk wel reageerden vinden het altijd nuttig dat ze dat bericht hebben ontvangen. Ik denk dan bijv. aan Ria die me uitgebreid bedankte dat ik de moeite had genomen haar drie keer te contacten: ‘Ik ben juist blij dat je me helpt herinneren!’

HB en ondernemen Challenge

Deze techniek heb ik op papier gezet voor de deelnemers aan mijn HB en ondernemen Challenge. Omdat deze techniek voor iedereen nuttig kan zijn, deel ik hem hierbij met iedereen die mijn website weet te vinden.

Om je te helpen het experiment te ontwerpen, uit te voeren en te evalueren wijs ik je nogmaals op het format dat ik voor je heb gemaakt.

Als je de techniek hebt gebruikt hoor ik graag hoe dat is bevallen en wat het je gebracht heeft.
Wil je dat ik even meedenk over je experiment?
Ook als je vragen of suggesties hebt hoor ik die graag!

Verantwoording

Experimenteren met de werkzaamheid van gedrag doe ik al langer. Vrij recent las ik twee boeken die dat ook theoretisch meer onderbouwden en zo ook bruikbaar materiaal leverden voor dit artikel:

  • Tessa Kieboom en Kathleen Venderickx onderzoeken hoogbegaafdheid. In hun boek Meer dan intelligent introduceren ze een nieuw zijnsmodel van hoogbegaafdheid, gaan ze in op blokkades voor hun geluk en succes die je bij hoogbegaafden wel ziet en geven ze praktische adviezen hoe die te doorbreken (en zijn realistisch in de te verwachten effecten daarvan). Je leest hier mijn boekbespreking.
  • Het werken met experimenten voor het ontkrachten van Grote Veronderstellingen ontleen ik aan het boek Immunity to Change van Robert Kegan en Lisa Laskow Lahey. Daarin ook meer informatie over ontwikkelfasen en de onderbouwing dat dar vaak heel andere veronderstellingen bij horen over hoe de wereld in elkaar zit. Je leest hier mijn boekbespreking.

Mijn naam is Nick Grooff. Als organisatiecoach bied ik leiders van maatschappelijke ondernemingen een uniek programma van kennis, praktische adviezen en een netwerk op innovatiegebied, waardoor je als leider je maatschappelijke onderneming vanuit haar eigen kracht sneller kan laten innoveren.

Zelfstandig zijn sinds 2000 en ‘hoogbegaafd sinds 2016’ heeft me heel wat kennis en ervaring opgeleverd. Daarmee help  ik 2020 ook andere hoogbegaafde ondernemers en zelfstandig professionals hun bedrijf succesvol te maken.


*In dit artikel gebruik ik HB voor ‘hoogbegaafdheid’. In de regel ga ik niet in op wat hoogbegaafdheid is. In lezingen en workshops geef ik in de regel aan dat ‘hoogbegaafdheid wetenschappelijk gezien nogal een problematisch concept is’. Waarmee ik bedoel: er is geen enkele, eenduidige definitie die met empirisch onderzoek is onderbouwd. Wanneer is dit artikel dan op jou gericht? Voor mij is het eenvoudigweg voldoende dat je je herkent in kenmerken die met HB in verband worden gebracht.

*De naam van David is gefingeerd. Mijn onderzoek naar HB en innovatie heb ik eerder beschreven in dit artikel. Je vindt daarin ook de link naar het onderzoeksrapport.

Plaats een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.